زهرا سیاسر، عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خاش،در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تفتان ما
»، جنگ ۱۲ روزه را فراتر از یک رخداد نظامی دانست و تأکید کرد که این تجربه، بار دیگر نشان داد جنگهای امروز صرفاً در میدان نبرد تعریف نمیشوند، بلکه عرصه ذهنها، افکار عمومی و روایتها نیز به همان اندازه تعیینکننده است.
وی افزود: در چنین شرایطی، هر جامعهای که از انسجام، آگاهی و تابآوری بیشتری برخوردار باشد، بهتر میتواند فشارهای روانی و رسانهای را پشت سر بگذارد.
سیاسر با اشاره به شرایطی که در پی این جنگ برای جامعه ایجاد شد، گفت تجربه ۱۲ روزه، اهمیت سرمایه اجتماعی و نقش همدلی عمومی را بیشازپیش آشکار کرد. به اعتقاد او، جامعه ایران در این مقطع نشان داد که در کنار نگرانیها و فشارهای طبیعی ناشی از بحران، ظرفیت بالایی برای حفظ آرامش، همراهی و واکنش مسئولانه دارد. همین ویژگی، به گفته او، یکی از مهمترین عوامل عبور موفق از فضای ملتهب آن روزها بود.
وی با تأکید بر اینکه رسانه در بحران، فقط ابزار انتقال خبر نیست، توضیح داد که کارکرد رسانه در چنین موقعیتهایی چندلایه و پیچیده است. او گفت رسانه مسئولیت دارد همزمان با اطلاعرسانی دقیق، از تشدید اضطراب عمومی جلوگیری کند، به شایعات میدان ندهد و تصویری روشن، منسجم و قابلاعتماد از واقعیت ارائه دهد. از نگاه او، رسانهای که به اصول حرفهای پایبند باشد، میتواند در شرایط بحرانی بهجای افزایش نگرانی، در تقویت اعتماد عمومی نقشآفرینی کند.
این استاد دانشگاه گفت: در بحرانهای مدرن، جنگ اصلی در لایههای شناختی و روانی شکل میگیرد. به همین دلیل، آنچه افکار عمومی از یک رخداد دریافت میکند، گاهی بهاندازه خود رخداد اهمیت دارد. او تصریح کرد که دشمنان در این نوع نبردها، تنها به ابزار نظامی متکی نیستند، بلکه با استفاده از واژهسازی، برجستهسازی گزینشی، انتشار اطلاعات ناقص و تولید روایتهای جهتدار، تلاش میکنند ادراک جامعه را تحتتأثیر قرار دهند. به همین دلیل، مقابله با این فضا نیازمند هوشیاری مستمر و تحلیل دقیق است.
سیاسر «سواد رسانهای» را یکی از ضروریترین مهارتهای امروز جامعه دانست و خاطر نشان کرد: در دورانی که اخبار و تصاویر در چند ثانیه منتشر میشوند، مخاطب باید بتواند میان خبر معتبر و محتوای جهتدار تفاوت قائل شود.
وی تأکید کرد که بررسی منبع خبر، توجه به اعتبار رسانه منتشرکننده و پرهیز از بازنشر عجولانه مطالب، از مهمترین راههای محافظت جامعه در برابر عملیات روانی است.
این استاد دانشگاه اذعان کرد: سواد رسانهای دیگر یک مهارت جانبی نیست، بلکه بخشی از امنیت فکری و اجتماعی جامعه به شمار میرود.
سیاسر در ادامه نقش دانشگاهیان را در این میان مهم ارزیابی کرد و گفت استادان دانشگاه نباید صرفاً در فضای کلاس و پژوهش باقی بمانند، بلکه لازم است در مقاطع حساس، وارد میدان تبیین و روشنگری شوند.
وی توضیح داد که جامعه در شرایط بحران، به تحلیل عقلانی و کارشناسانه نیاز دارد و دانشگاه میتواند این خلأ را پر کند حضور متخصصان علوم اجتماعی، ارتباطات و روانشناسی در فضای عمومی، کمک میکند تا جامعه از تحلیلهای هیجانی فاصله بگیرد و واقعیتها را بادقت بیشتری ببیند.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه بازسازی پس از بحران تنها به ساختوساز محدود نمیشود، ادامه داد: بازسازی روانی و اجتماعی، بخشی جداییناپذیر از ترمیم پس از جنگ است.
سیاسر خاطرنشان کرد: خانوادههایی که آسیب میبینند، فقط به جبران خسارتهای مادی نیاز ندارند، بلکه باید احساس امنیت، دیدهشدن و حمایت اجتماعی را هم تجربه کنند.
وی افزود: زمانی که رسانهها روند بازسازی را بهدرستی روایت میکنند و کمکهای مردمی، همراهی نهادها و همبستگی اجتماعی را بازتاب میدهند، در واقع به ترمیم روحیه عمومی نیز کمک کردهاند.
این استاد دانشگاه همچنین بر اهمیت روایت درست از مشارکتهای مردمی تأکید کرد و مطرح کرد: یکی از نقاط قوت جامعه ایران در بحرانها، حضور خودجوش مردم در صحنه حمایت و همیاری است.
سیاسر گفت: این سرمایه اجتماعی باید مستند و دقیق روایت شود تا هم تجربه جمعی حفظ شود و هم اعتماد عمومی تقویت گردد، که بازتاب این همدلیها، صرفاً ثبت یک خبر نیست، بلکه بخشی از حافظه اجتماعی کشور را شکل میدهد و به نسلهای بعدی منتقل میکند.
انتهای خبر/
شنبه ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۲۱:۱۵