به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی
تفتان ما، همزمان با عید قربان، شهرداری خاش با اجرای عملیات گسترده خدمات شهری و فعالسازی کشتارگاه بهداشتی، بیش از ۳۰ هزار پوست دام قربانی را جمعآوری کرد؛ اقدامی که از یک سو به حفظ بهداشت شهر کمک کرد و از سوی دیگر، ظرفیت مغفول مانده این پسماند در حوزه اقتصاد شهری را یادآور شد.
استفاده از فرآوردههای دامی مانند گوشت و لبنیات همواره در سبد غذایی خانوارها جایگاه ویژهای داشته و از مهمترین منابع تأمینکننده نیازهای تغذیهای و سلامت مردم به شمار میرود. بااینحال، در کنار این محصولات پرمصرف، برخی دیگر از فرآوردههای دامی همچون پوست و پشم، باوجود ارزش اقتصادی و صنعتی قابلتوجه، کمتر موردتوجه قرار گرفتهاند؛ غفلتی که در بسیاری موارد به دورریز این سرمایههای ارزشمند در میان زبالهها انجامیده است.
در استانی مانند سیستان و بلوچستان که دامداری یکی از ظرفیتهای مهم اقتصادی و معیشتی آن به شمار میرود، این مسئله نمود بیشتری دارد. مردم این استان در مناسبتهای مختلف سال، بهویژه اعیاد اسلامی همچون قربان و فطر، شمار زیادی دام قربانی میکنند؛ اما در نبود سازوکار مناسب برای جمعآوری، نگهداری و هدایت این فرآوردهها به چرخه تولید، حجم زیادی از پوست دامها بهجای ورود به بازار مصرف و صنعت، در گوشه خیابانها، سطلهای زباله و یا محلهای دپوی پسماند رها میشود.
در برخی روزها، صدها و حتی هزاران جلد پوست دام در سطح شهرها و روستاهای سیستان و بلوچستان بدون استفاده باقی میماند و در نهایت یا زیر خاک دفن میشود یا در بیابانها رها میگردد.
این در حالی است که چنین محصولی در بسیاری از نقاط کشور، ماده اولیهای ارزشمند برای صنایع چرم، دباغی و تولید محصولات متنوع چرمی به شمار میرود. رهاسازی این پوستها نهتنها به معنای هدررفت یک منبع اقتصادی بوده، بلکه میتواند پیامدهای زیستمحیطی و بهداشتی نیز به همراه داشته باشد.
نبود زیرساختهای مناسب، فقدان کارخانههای فراوری محصولات دامی و کمبود سرمایهگذاری در حوزه صنایع تبدیلی، از مهمترین عواملی است که سبب شده پوست و پشم دام در سیستان و بلوچستان آنگونه که باید مورد بهرهبرداری قرار نگیرد. منظره زمینهای خاکی پوشیده از پشمهای سفید و رنگی گوسفندان در برخی مناطق، به تصویری تکراری تبدیل شده؛ تصویری که نشان میدهد زنجیره تولید در این بخش همچنان ناقص و نیازمند برنامهریزی جدی است.
ضربالمثل قدیمی عاقبت، گذر پوست به دباغخانه میرسددر برخی از مناطق هنوز معنا دارد، پوستهایی که میتوانند در داخل استانهای فاقد کارخانههای فراوری ارزشآفرینی کنند، به علت نبود ظرفیت فعال تولید چرم، با نازلترین قیمت راهی بازارهای خارج از آن استانها یا حتی آنسوی مرزها میشوند.
اگر زیرساختهای لازم برای جمعآوری، انبارداری، فراوری و تبدیل پوست به محصولات نیمهنهایی و نهایی فراهم شود، این حوزه میتواند به یکی از مزیتهای اقتصادی استان تبدیل شود.
صنعت چرم بیتردید از جمله صنایع پربازده و اشتغالزاست؛ صنعتی که هم ارزش صادراتی دارد و هم متکی به مواد اولیه داخلی است و نیاز چندانی به واردات ندارد.
بااینوجود، سیستان و بلوچستان باوجود ظرفیت قابلتوجه در پرورش دام و تولید گوشت، هنوز نتوانسته سهم شایستهای از این صنعت داشته باشد. نبود سرمایهگذار خصوصی، کمبود حمایتهای هدفمند و بیتوجهی به صنایع پاییندستی، موجب شده چراغ این صنعت در استان کمفروغ بماند؛ درحالیکه احیای آن میتواند افزون بر ایجاد ارزش افزوده، زمینه اشتغال جوانان، توسعه صنایع بومی و کاهش هدررفت منابع را فراهم کند.
از مدیریت پسماند تا امکان ایجاد ارزش افزوده
مهدی شهنوازی در گفتگو با خبرنگار
تفتان ماافزود: در اوج برگزاری آیینهای عید سعید قربان، نیروهای شهرداری خاش با تلاش شبانهروزی موفق به جمعآوری بیش از ۳۰ هزار پوست دام قربانی شدند؛ این اقدام در راستای حفظ بهداشت محیط و جلوگیری از آلودگیهای زیستمحیطی صورت گرفت، اما درعینحال پرسشهایی را درباره بهرهبرداری بهینه از این حجم از پسماند ارزشمند مطرح میکند.
وی ضمن تشریح جزئیات عملیات جمعآوری و فعالسازی کشتارگاه بهداشتی بر اهمیت این اقدامات در روزهای خاص سال تأکید کرد و افزود: هدف ما ارائه خدمات بهداشتی به شهروندان و حفظ پاکیزگی شهر است.
به گفته شهردار خاش، برنامهریزی برای مدیریت بهداشتی ذبح دام و جمعآوری ضایعات ناشی از آن، از جمله وظایف مهم شهرداری در مناسبتهایی مانند عید قربان به شمار میرود.
وی همچنین به حضور ۲۰۰ نیروی شهرداری در قالب هشت تیم عملیاتی اشاره کرد و گفت: این نیروها در ۲ نوبتکاری، وظایف خود را به نحو احسن انجام دادند و با حضور میدانی در نقاط مختلف شهر، مانع از بروز مشکلات بهداشتی و نارضایتی عمومی شدند.
شهنوازی، جمعآوری پوست دام را گامی در جهت مدیریت پسماند دانست و افزود: پوست دام ماده اولیه ارزشمندی برای صنایع چرمسازی و دباغی است و جمعآوری اصولی آن نهتنها از آلودگی شهر جلوگیری میکند، بلکه پتانسیل ایجاد منافع اقتصادی را نیز دارد. این موضوع نشان میدهد که اگر فرایند جمعآوری و نگهداری بهدرستی مدیریت شود، میتوان از یک پسماند ظاهری، فرصتی اقتصادی و اشتغالزا ایجاد کرد.
وی ادامه داد: بااینحال، شنیدهها و مشاهدات حاکی از آن است که در حال حاضر برنامه مدون و مشخصی برای بازیافت و استفاده صنعتی از این حجم عظیم پوست دام در خاش وجود ندارد و بخش قابلتوجهی از این پتانسیل اقتصادی همچنان بهصورت ضایعات باقیمانده و هدر میرود. این در حالیست که با اندیشیدن تمهیداتی برای جمعآوری، نگهداری و فروش اصولی این پوستها به صنایع مرتبط، میتوان گامی مؤثر در جهت تحقق شعار تبدیل تهدیدها به فرصت و همچنین ایجاد ارزش افزوده برای شهر برداشت.
شهردار خاش اظهار کرد: انتظار میرود باتوجهبه تأکید بر نگاه جامع به مدیریت پسماند، در آینده شاهد برنامهریزیهای عملیاتیتر در خصوص بهرهبرداری از این منابع باشیم تا ضمن حفظ پاکیزگی شهر، از ظرفیتهای اقتصادی موجود نیز به بهترین شکل استفاده شود. بیتردید، توجه به چنین ظرفیتهایی میتواند علاوه بر ارتقای سطح خدمات شهری، زمینهساز توسعه اقتصادی محلی و استفاده بهینه از منابع قابلبازیافت نیز باشد.
انتهای خبر/