تفتان ما - نجات باغ‌های نیپدان باتدبیر راهداری خاش

در پی وقوع خشکسالی‌های شدید و خطر خشکیدگی درختان در روستای نیپدان، مدیریت راهداری شهرستان خاش با اقدامی جهادی و تغییر مسیر آب به سمت کانال‌های کشاورزی، ناجی باغات این منطقه محروم از نابودی شد.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی تفتان ما، بحران خشکسالی‌های پی‌درپی در سال‌های اخیر به یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی در مناطق جنوبی ایران، به‌ویژه در استان سیستان و بلوچستان تبدیل شده است. کمبود منابع آبی نه‌تنها زندگی روزمره روستاییان را تحت‌الشعاع قرار داده، بلکه زیرساخت‌های کشاورزی را نیز به‌شدت تهدید می‌کند. در چنین شرایطی که معیشت بسیاری از خانوارهای روستایی به حفظ درختان مثمر و زمین‌های زراعی گره‌خورده است، هرگونه اختلال در دسترسی به منابع آبی می‌تواند به فاجعه‌ای اقتصادی منجر شود.

در هفته‌های اخیر، روستای «نیپدان» در منطقه کارواندر شهرستان خاش نیز درگیر همین تنش آبی شد. گزارش‌های میدانی حاکی از آن بود که به دلیل تغییرات اقلیمی و کاهش شدید نزولات آسمانی، مسیر طبیعی آب که وظیفه سیراب‌کردن باغ‌های این منطقه را بر عهده داشت، دچار انسداد یا انحراف شده بود. این مسئله سبب شد تا جریان آب به‌جای رسیدن به‌پای درختان، در بستر رودخانه هرز رفته و عملاً به بخشی از باغات حیاتی روستا نرسد. این وضعیت به‌سرعت زنگ خطر را برای کشاورزانی که تمام سرمایه‌شان در این درختان نهفته بود، به صدا درآورد.

در شرایطی که کشاورزان این منطقه در پی یافتن راهکاری فوری برای جلوگیری از خشکیدگی باغات خود بودند، ورود اداره راهداری شهرستان خاش به این موضوع، فراتر از وظایف عمرانی معمول، نشان‌دهنده یک رویکرد مدیریت بحرانِ چندجانبه بود. شهریار نارویی، رئیس اداره راهداری شهرستان خاش، با دریافت درخواست‌های مکرر و بررسی میدانی شرایط موجود، پی برد که با اندک تغییراتی در زیرساخت‌های جاده‌ای و مسیرهای آب‌رو، می‌توان جریان اصلی آب را دوباره به سمت اراضی کشاورزی هدایت کرد.

این اقدامِ عملیاتی که با همراهی و همکاری نیروهای پرتلاش راهداری صورت گرفت، یک بازتعریف از وظایف سازمانی در مناطق محروم ارائه داد. مهندسان و کارکنان راهداری با حضور در منطقه کارواندر، عملیات مهندسیِ تغییر مسیر آب از بستر رودخانه به سمت کانال‌های انتقال کشاورزی را آغاز کردند. این عملیات شامل خاک‌برداری‌های دقیق، اصلاح شیب مسیر و بازگشایی کانال‌های مسدود شده بود. نکته قابل‌توجه در این ماجرا، سرعت عمل در اجرای طرح بود؛ چرا که در چنین مواردی، هر روز تأخیر می‌توانست به قیمت ازدست‌رفتن سرمایه‌های چندساله باغداران تمام شود.

اسلام ریگی کارواندری، دهیار کارواندر، در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی تفتان ما، ضمن تقدیر از این رویکردِ مسئولانه، اظهار کرد: «شرایط در هفته‌های اخیر به‌قدری بحرانی بود که درختان در معرض خشکیدگی کامل قرار داشتند. ما برای حل این مشکل، نیاز به همکاری فرابخشی داشتیم و خوشبختانه مدیریت راهداری با درک شرایط اقتصادی مردم، فراتر از وظایف اداری خود وارد عمل شد. این اقدام تنها یک کار فنی نبود؛ بلکه احیای امید در دل کشاورزانی بود که با دستان خالی در حال تماشای مرگ تدریجی درختانشان بودند.»

تحلیلگران مسائل محلی بر این باورند که مدل مدیریتیِ به‌کارگرفته‌شده در این رویداد، می‌تواند به‌عنوان الگویی موفق برای سایر مناطق درگیر خشکسالی مطرح شود. در بسیاری از مناطق محروم، مشکلِ اصلی نه‌تنها فقدان آب، بلکه فقدان مدیریت بهینه در توزیع و هدایت آن است. زمانی که یک نهادِ زیرساختی مانند «راهداری» با شناخت جغرافیای منطقه، در کنار کشاورزان قرار می‌گیرد، خروجی کار، ارتقای تاب‌آوری جوامع محلی است.

این اقدام، علاوه بر پیامدهای مادی و نجات درختان، از نظر اجتماعی نیز حائز اهمیت است. رضایت عمومی ایجاد شده در میان اهالی روستای نیپدان، سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای دولت در این منطقه محسوب می‌شود. در واقع، حضور میدانی مدیران و حل مشکلات معیشتی مردم با ابزارهای موجود در ادارات، باعث افزایش اعتماد عمومی و تقویت پیوند میان دولت و ملت در مناطق دوردست می‌شود. مهندس نارویی با این حرکت نشان داد که مدیریت در مناطق محروم نیازمند رویکردی جهادی و نگاهی فراتر از پشت‌میزنشینی است.

البته این تنها نیمی از مسیر است. کارشناسان کشاورزی توصیه می‌کنند که اکنون که جریان آب دوباره به زمین‌ها بازگشته است، باید با استفاده از روش‌های نوین آبیاری (مانند آبیاری قطره‌ای) و بهینه‌سازی کانال‌های انتقال، از هدررفت منابع آبی در آینده جلوگیری کرد تا در فصول کم‌باران، با بحران‌های مشابه روبه‌رو نشویم. > رز: در نهایت، موفقیت طرح آب‌رسانی در کارواندر نشان داد که با همدلی و درک متقابل میان مردم و مسئولان، می‌توان بسیاری از بن‌بست‌ها را گشود. اکنون که آب در کانال‌های نیپدان جاری است، لبخند رضایت بر چهره کشاورزانی که به حفظ معیشتشان امیدوار شده‌اند، گویاترین گواه برای اهمیت چنین خدماتی است. بی‌تردید تداوم چنین رفتارهایی، نه‌تنها گره‌گشای مشکلات معیشتی مردم است، بلکه نمادی از ایثار و تعهد در مسیر خدمت صادقانه به‌نظام و مردم تلقی می‌شود؛ خدمتی که علاوه بر بازتاب‌های مثبت در سطح جامعه، ریشه در آموزه‌های اخلاقی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دارد و نویدبخشِ توسعه پایدار در این مناطق است.

این پرونده با موفقیت بسته شد، اما تجربه نیپدان باید درسی برای تمام نهادهای خدماتی باشد تا در مواجهه با چالش‌های این‌چنینی، به‌جای رویکردهای تک‌بعدی، نگاهی همه‌جانبه به نیازهای اساسی مردم داشته باشند. امید است که این رویکرد جهادی، سرلوحه تمامی خدمتگزاران در سایر نقاط استان نیز قرار گیرد.

انتهای خبر/