جواد جمشید زهی تحلیلگر و کارشناس مسائل سیاسی در یادداشتی به گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی
عصر هامون، نوشت: در دنیای پر پیچوخم سیاست بینالملل، غرب سالهاست که از ابزاری به نام "موازنه منفی" برای کنترل و مهار قدرتهای نوظهور، بهویژه ایران، استفاده میکند. این راهبرد بر پایهٔ ایجاد عدم قطعیت، دامنزدن به اختلافات داخلی و خارجی، و بهطورکلی، جلوگیری از شکوفایی اقتصادی و سیاسی کشور هدف بنا شده است؛ به عبارتی دیگر، غرب تلاش میکند با ایجاد یک وضعیت صفر یا منفی، مانع از پیشرفت ایران شود. اما در سالهای اخیر، شاهد تغییری بنیادین در این معادله بودهایم.
شکستن حلقه موازنه منفی:
ایران با درک عمیق از این راهبرد، رویکردی چندوجهی را در پیش گرفته است که به طور مؤثری حلقه موازنه منفی غرب را هدف قرار داده است:
۱. تقویت پایههای داخلی: تمرکز بر اقتصاد مقاومتی، خودکفایی در صنایع راهبردی و ارتقای توانمندیهای دفاعی، ایران را از وابستگی به سیگنالهای خارجی و فشارهای غرب مصون ساخته است. این امر باعث شده تا هرگونه تلاش برای ایجاد عدم قطعیت، تأثیر حداقلی بر روند توسعه کشور داشته باشد.
۲. دیپلماسی هوشمند و فعال: برخلاف تصور غرب مبنی بر انزوای ایران، تهران توانسته با گسترش روابط با قدرتهای نوظهور و کشورهای همسو، یک موازنه مثبت منطقهای و بینالمللی ایجاد کند. این دیپلماسی فعال، ائتلافهای غرب را تضعیف کرده و فضایی برای مانور ایران فراهم آورده است.
۳. جنگ روایتها و قدرت نرم: ایران با استفاده از ظرفیتهای قدرت نرم خود، از جمله میراثفرهنگی غنی، مقاومت در برابر ظلم و ترویج گفتمان عدالتخواهانه، توانسته در عرصه افکار عمومی جهان نفوذ کند. این موضوع، روایت غرب از ایران را به چالش کشیده و وجهه مخدوش شده آنها را بیشازپیش خدشهدار کرده است.
۴. استفاده از ابزارهای نامتقارن: در مواجهه باقدرت نظامی برتر غرب، ایران با بهرهگیری از تاکتیکهای نامتقارن و مقاومت در جبهههای مختلف، هزینههای اجرای راهبرد موازنه منفی را برای غرب بهشدت افزایش داده است. این امر باعث شده تا اجرای این راهبرد برای غرب، بیش از آنکه سودمند باشد، به یک دام پرهزینه تبدیل شود.
نتیجهگیری:
راهبرد موازنه منفی غرب که باهدف کنترل و مهار ایران طراحی شده بود، اکنون در برابر هوشمندی، مقاومت و دیپلماسی فعال تهران، در حال سقوط است. ایران نهتنها از این دام خودساخته عبور کرده، بلکه با تغییر معادلات، در حال تبدیل آن به یک فرصت برای اثبات توانمندیهای خود و تثبیت جایگاهش در نظم نوین جهانی است. این تحول، زنگ خطری جدی برای استراتژیستهای غربی است که باید در رویکرد خود نسبت به ایران بازنگری اساسی کنند.
به قلم جواد جمشیدزهی، تحلیلگر و کارشناس مسائل اجتماعی